PODSTAWOWE INFORMACJE DLA PODRÓŻUJĄCYCH PO SCHENGEN

Regulacje(podstawowe) prawa wspólnotowego w zakresie swobody przemieszczania się

  • Art. 17 i 18 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
  • Układ z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach;
  • Konwencja Wykonawcza z dnia 19 czerwca 1990 r. do Układu z dnia 14 czerwca 1985 r. w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach;
  • Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich (…);
  • Rozporządzenie (WE) nr 562/2006 Parlamentu i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen);

WPROWADZENIE

    14 czerwca 1985 r. w miasteczku Schengen w Luksemburgu pomiędzy rządami krajów Unii Gospodarczej Beneluksu (Holandia, Belgia, Luksemburg), Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej został zawarty układ dotyczący stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach. Aktem wykonawczym do tego układu jest Konwencja wykonawcza do układu z Schengen podpisana w 1990 r. Weszła ona w życie w 1995 r. W wyniku podpisania traktatu z Amsterdamu w 1999 r. cały dorobek Schengen został włączony w ramy prawa wspólnotowego. Rzeczpospolita Polska wstępując do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. zobowiązała się także do stosowania w ograniczonym zakresie dorobku prawnego Schengen, w tym przepisów Konwencji wykonawczej do układu z Schengen. Kontynuując przyjęty proces integracji z Europą, z dniem 21 grudnia 2007 r. Polska została włączona do strefy Schengen i od wskazanego terminu rozpoczęła pełne stosowanie przepisów obowiązujących w tym obszarze.

WAŻNE INFORMACJE PODSTAWOWE

    Państwami Schengen, które dotychczas zniosły kontrolę na swoich granicach wewnętrznych są: Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Republika Federalna Niemiec, Grecja, Islandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy (Holandia), Norwegia, Portugalia, Hiszpania, Szwecja i Szwajcaria.

    Uwaga! Wielka Brytania i Irlandia, pomimo że należą do Unii Europejskiej, nie przyjęły w pełnym zakresie dorobku Schengen. Dlatego granice tych państw nadal przekraczać można tylko w przejściach granicznych gdzie prowadzone są kontrole graniczne. Podczas przekraczania granic Wielkiej Brytanii lub Irlandii służbom imigracyjnym tych państw należy okazać dokument uprawniający do przekraczania granicy, czyli w świetle polskiego prawa: ważny dowód osobisty lub paszport.


    Z dniem przystąpienia Polski do strefy Schengen zniesione zostały kontrole w przejściach granicznych usytuowanych na granicach z Republiką Federalną Niemiec, Republiką Czeską, Republiką Słowacką oraz Republiką Litewską. Kontrole nie są również prowadzone wobec pasażerów lotów wewnętrznych oraz względem osób podróżujących regularnymi połączeniami promowymi, które są prowadzone z Polski do innych państw strefy Schengen. Przekraczanie granic wewnętrznych odbywać się może w dowolnym miejscu i w dowolnym czasie bez względu na posiadane obywatelstwo (ograniczenia w tym zakresie mogą wystąpić jednanie w obszarach prawnie chronionych z uwagi na występujące tam walory środowiskowe, np. parki narodowe). Mimo braku kontroli, wszystkie osoby przekraczające granice zobowiązane są do posiadania dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, tj. odpowiednio: ważnego paszportu, dowodu osobistego, dokumentu podróży, jednolitej wizy Schengen, wizy krajowej, tytułu pobytowego. Należy jednak podkreślić, że zaprzestanie dokonywania kontroli granicznej nie jest jednoznaczne ze zniesieniem granic. Granica państwa Rzeczypospolitej Polskiej istnieje nadal, jej przebieg jest określony stosownymi umowami międzynarodowymi, które nadal pozostają w mocy, a Rzeczpospolita Polska nadal sprawuje zwierzchnictwo nad swoim terytorium zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej

DZIAŁANIA KOMPENSUJĄCE ZNIESIENIE KONTROLI GRANICZNEJ

    Należy wiedzieć, że w celu zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego strony układu z Schengen uzgodniły podjęcie specjalnych działań kompensujących zniesienie kontroli na ich granicach wewnętrznych. Realizując przyjęte uzgodnienia, Straż Graniczna prowadzi takie działania w trybie bieżącym. Polegają one między innymi na wzmocnieniu i zintensyfikowaniu kontroli granicznej na granicach zewnętrznych (w Polsce są to odcinki granic z Federacją Rosyjską, Białorusią i Ukrainą oraz granice morskie i lotnicze), miedzy innymi poprzez wprowadzenie jednolitych zasad dotyczących:

  • wjazdu obywateli państw trzecich na terytorium państw strefy Schengen;
  • udzielania jednolitych wiz Schengen, odpowiednio zabezpieczonych przed sfałszowaniem, które upoważniają obywateli państw trzecich do pobytu w strefie Schengen maksymalnie przez okres trzech miesięcy w ciągu sześciu miesięcy licząc od daty pierwszego wjazdu;
  • jednolitych procedur odmowy wjazdu na granicy;
  • wspólnych pieczęci wjazdu i wyjazdu;
  • ujednoliconych procedur rozpatrywania wniosków o status uchodźcy.

    Ważnym elementem działań kompensacyjnych, niezbędnych dla zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego wszystkich państw obszaru Schengen, jest zintensyfikowanie różnych form kontroli policyjnych na terytoriach tych państw. Zakres i rodzaj tych kontroli w poszczególnych państwach członkowskich Schengen regulowany jest na mocy przepisów prawa krajowego.

    Kontrole te, chociaż nie są związane z przekraczaniem granicy, mogą obejmować m.in. kontrolę ruchu drogowego, transportu drogowego, transportu odpadów, szkodliwych substancji chemicznych, materiałów jądrowych i promieniotwórczych, broni i amunicji, materiałów wybuchowych, środków odurzających i substancji psychotropowych, ale także kontrolę legalności pobytu (w tym legitymowanie osób).

    Właśnie z uwagi na to, że bezpieczeństwo wewnętrzne naszego państwa i całej Unii Europejskiej jest naszym wspólnym dobrem, zadbajmy więc o nie razem, nie polegając tylko na powołanych do tego służbach, ale aktywnie z nimi współpracując, poprzez udzielanie informacji o nietypowych zdarzeniach i osobach, które wzbudzają Państwa niepokój lub podejrzenia.

ZALECENIA DLA OBYWATELI POLSKICH PODCZAS PODRÓŻY PO TERYTORIACH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH SCHENGEN, UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ PAŃSTW TRZECICH

    Udając się w podróż do państw Schengen należy dowiedzieć się, za pośrednictwem placówek dyplomatycznych, urzędów konsularnych państw członkowskich lub polskiego MSZ, jakie szczegółowe przepisy obowiązują w tych krajach w zakresie np. posiadania przy sobie ważnych dokumentów potwierdzających tożsamość i obywatelstwo, obowiązku rejestracji, obowiązku meldunkowego, przepisów ruchu drogowego oraz innych szczegółowych regulacji (np. ograniczeń w obrocie towarami akcyzowymi!).

    Chociaż posiadanie dokumentu podróży nie będzie kontrolowane bezpośrednio podczas przekraczania granicy wewnątrz strefy Schengen, należy zdawać sobie sprawę, że przekroczenie granicy bez dokumentu do tego uprawniającego będzie traktowane jako przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom. Ponadto trzeba podkreślić, że w wielu państwach UE obowiązują przepisy nakładające obowiązek posiadania i noszenia przy sobie ważnych dokumentów potwierdzających tożsamość i obywatelstwo, a w przypadku cudzoziemców także wiz lub tytułów pobytowych poświadczających legalność pobytu.

    W razie braku dokumentu można zostać ukaranym dotkliwą karą pieniężną oraz narazić się na nieprzyjemności, np. przerwanie podróży, odprowadzenie na posterunek policji, zatrzymanie do czasu ustalenia personaliów itp.

    Porządek prawny Rzeczypospolitej Polskie, co prawda nie wymaga noszenia przy sobie dokumentów tożsamości, jednak funkcjonariusze służb ustawowo upoważnionych do legitymowania mają prawo w uzasadnionym przypadku doprowadzić osobę do najbliższej jednostki organizacyjnej w celu ustalenia jej tożsamości.

    Mając na względzie powyższe informacje, podczas planowania podróży po krajach UE i strefy Schengen, należy w pierwszej kolejności postarać się o uzyskanie ważnych dokumentów tożsamości pozwalających na potwierdzenie nie tylko Państwa danych personalnych, ale również posiadania obywatelstwa Unii Europejskiej. W świetle polskich regulacji do przekraczania granic z państwami Unii Europejskiej i Schengen obywatela polskiego uprawnia dowód osobisty lub paszport.

Uwaga! Prawo jazdy, legitymacja, zaświadczenie o złożeniu wniosku o wydanie paszportu lub dowodu osobistego, świadectwo urodzenia nie są dokumentami uprawniającymi obywateli polskich do przekraczania granicy!.

    Z regulacji prawa wspólnotowego wynika, że obywatele Unii co do zasady posiadają prawo pobytu na terytorium innego Państwa Członkowskiego bez wypełniania jakichkolwiek warunków i formalności innych niż wymóg posiadania ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość i obywatelstwo, ale jedynie przez okres nie przekraczający trzech miesięcy, licząc od daty wjazdu. By pozostać na terytorium innego państwa przez dłuższy okres, należy spełnić dodatkowe warunki określone w prawie wewnętrznym tego państwa, może to być związane z koniecznością rejestracji zameldowania się, ubezpieczenia się, posiadania stosownych środków finansowych – konieczne informacje w tym zakresie każdorazowo trzeba uzyskać w urzędach lub placówkach dyplomatycznych państw, w których planują Państwo dłuższy pobyt.

    Podróżując po krajach Unii Europejskiej w celach turystycznych należy także pamiętać, że mimo zniesienia kontroli na granicach, istnieją łącznie ograniczenia dotyczące wwozu ilości zakupionych i przewożonych towarów przeznaczonych do użytku osobistego i nie podlegających odsprzedaży. Dotyczy to zwłaszcza towarów akcyzowych. Przykładowo, przewożone towary tej kategorii, uznaje się za przeznaczone do użytku osobistego, jeżeli nie przekraczają ilości:

  • 800 szt. papierosów (przy czym przy wjeździe m.in. do Austrii, Danii, Finlandii, RFN, Szwecji, Wielkiej Brytanii – tylko 200 szt.);
  • 200 cygar;
  • 1 kg tytoniu;
  • 10 litrów spirytusu;
  • 20 litrów wina ze zwiększoną zawartością alkoholu (np. sherry, porto);
  • 90 litrów wina (w tym maksymalnie 60 litrów wina musującego);
  • 110 litrów piwa.

    Osoby poniżej 17 roku życia nie mogą przewozić wyrobów alkoholowych i tytoniowych

    By podróżować do tzw. państw trzecich, należy posiadać ważny paszport, niezależnie od innych wymaganych dokumentów (wiz, voucherów, ubezpieczeń, szczepień itp.).

    Inne szczegółowe informacje można także znaleźć na stronie internetowej Straży Granicznej pod adresem www.strazgraniczna.pl.


Komenda Główna Straży Granicznej


do góry

Valid HTML 4.01 Transitional Poprawny CSS!
Wszelkie prawa zastrzeżone